مبانی نظری کتابخانه‌های دیجیتال ۲۰۲۲
Theoretical Foundations for Digital Libraries 2022

در سال ۱۹۹۱، گروهی از پژوهشگران اصطلاح «کتابخانه‌های دیجیتال» را برای توصیف حوزه‌ی نوظهوری در پژوهش، توسعه و اجرا برگزیدند. از آن زمان، دانشگاه ویرجینیا تک در این زمینه، عمدتاً از طریق «آزمایشگاه پژوهشی کتابخانه‌ی دیجیتال» خود، پژوهش‌های ممولی را به انجام رسانده است. این کتاب، نخستین جلد از مجموعه‌ی چهارجلدی است که یافته‌های کلیدی و تحقیقات جاری ما را گزارش می‌دهد. زیربنای این مجموعه کتاب، شش رساله‌ی دکتری تکمیل‌شده (گونسالوز، کوزیویچ، لیدیگ، مورتی، شن، تورس)، هشت رساله‌ی دکتری در دست انجام و بسیاری پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد است. این موارد، تجربه‌ی ما را با زنجیره‌ای طولانی از سیستم‌های نمونه‌اولیه‌ یا عملیاتی توسعه‌یافته در آزمایشگاه، مانند CITIDEL، CODER، CTRnet، Ensemble، ETANA، ETD-db، MARIAN و Open Digital Libraries نشان می‌دهند. صدها نشریه، ارائه‌، آموزش و گزارش مرتبط نیز وجود دارد. ما بر اساس آن کارها بنا نهاده‌ایم، بنابراین این کتاب و سایر کتاب‌های این مجموعه، نیازهای مرتبط با کتابخانه‌های دیجیتال را در بسیاری از دروس علوم کامپیوتر، علم اطلاعات و کتابداری (به عنوان مثال، LIS)، و همچنین الزامات پژوهشگران، توسعه‌دهندگان و متخصصان را برآورده خواهند کرد. بسیاری از کارهای اولیه در حوزه‌ی کتابخانه‌های دیجیتال، تعادلی بین پرداختن به نیازهای دنیای واقعی، ادغام روش‌ها از زمینه‌های مرتبط و پیشبرد یک برنامه‌ی پژوهشی همیشه در حال گسترش برقرار کردند. کار ما با این روندها مطابقت داشته است، اما همزمان با تمایل به فراهم کردن یک مبنای مفهومی و رسمی محکم برای این حوزه هدایت شده است. هدف ما حرکت از مهندسی به علم بوده است. ما ادعا می‌کنیم که چارچوب 5S ما (جوامع، سناریوها، فضاها، ساختارها، جریان‌ها)، که در نشریاتی با قدمت حداقل سال ۱۹۹۸ مورد بحث قرار گرفته، مبنای مناسبی را ارائه می‌دهد. این کتاب 5S و جنبه‌های نظری و رسمی کلیدی چارچوب 5S را معرفی می‌کند. در حالی که چارچوب 5S ممکن است برای توصیف انواع بسیاری از سیستم‌های اطلاعاتی استفاده شود و احتمالاً کاربرد و جذابیت گسترده‌تری نیز خواهد داشت، ما در اینجا بر کتابخانه‌های دیجیتال تمرکز می‌کنیم. دیدگاه ما نسبت به کتابخانه‌های دیجیتال گسترده است، بنابراین تعمیم بیشتر باید سرراست باشد. ما با زمینه‌های مرتبط، از جمله فرامتن/رسانه‌های فرامتنی، ذخیره‌سازی و بازیابی اطلاعات، مدیریت دانش، یادگیری ماشین، چندرسانه‌ای، مدیریت اطلاعات شخصی و وب ۲.۰ ارتباط برقرار کرده‌ایم. کاربردها شامل مدیریت نه تنها نشریات، بلکه اطلاعات باستان‌شناسی، منابع آموزشی، تصاویر ماهی، مجموعه‌داده‌های علمی و آزمایش‌ها/شبیه‌سازی‌های علمی نیز بوده‌اند.

فهرست مطالب: مقدمه / اکتشاف / مقدمات ریاضی / حداقل کتابخانه دیجیتال / کتابخانه های دیجیتال باستان شناسی / نتایج 5S: لم ها، اثبات ها و 5SSuite / واژه نامه / کتابنامه / زندگی نامه نویسندگان / فهرست

In 1991, a group of researchers chose the term digital libraries to describe an emerging field of research, development, and practice. Since then, Virginia Tech has had funded research in this area, largely through its Digital Library Research Laboratory. This book is the first in a four book series that reports our key findings and current research investigations. Underlying this book series are six completed dissertations (Gonçalves, Kozievitch, Leidig, Murthy, Shen, Torres), eight dissertations underway, and many masters theses. These reflect our experience with a long string of prototype or production systems developed in the lab, such as CITIDEL, CODER, CTRnet, Ensemble, ETANA, ETD-db, MARIAN, and Open Digital Libraries. There are hundreds of related publications, presentations, tutorials, and reports. We have built upon that work so this book, and the others in the series, will address digital library related needs in many computer science, information science, and library science (e.g., LIS) courses, as well as the requirements of researchers, developers, and practitioners. Much of the early work in the digital library field struck a balance between addressing real-world needs, integrating methods from related areas, and advancing an ever-expanding research agenda. Our work has fit in with these trends, but simultaneously has been driven by a desire to provide a firm conceptual and formal basis for the field.Our aim has been to move from engineering to science. We claim that our 5S (Societies, Scenarios, Spaces, Structures, Streams) framework, discussed in publications dating back to at least 1998, provides a suitable basis. This book introduces 5S, and the key theoretical and formal aspects of the 5S framework. While the 5S framework may be used to describe many types of information systems, and is likely to have even broader utility and appeal, we focus here on digital libraries. Our view of digital libraries is broad, so further generalization should be straightforward. We have connected with related fields, including hypertext/hypermedia, information storage and retrieval, knowledge management, machine learning, multimedia, personal information management, and Web 2.0. Applications have included managing not only publications, but also archaeological information, educational resources, fish images, scientific datasets, and scientific experiments/ simulations. Table of Contents: Introduction / Exploration / Mathematical Preliminaries / Minimal Digital Library / Archaeological Digital Libraries / 5S Results: Lemmas, Proofs, and 5SSuite / Glossary / Bibliography / Authors’ Biographies / Index