تحلیل و مدل‌سازی سیستم در حمل و نقل هوایی: تقاضا، ظرفیت، کیفیت خدمات، اقتصاد و پایداری ۲۰۲۱
System Analysis and Modelling in Air Transport: Demand, Capacity, Quality of Services, Economic, and Sustainability 2021

این کتاب به ارائه‌ی تحلیلی جامع و مدلسازی سیستم حمل و نقل هوایی و اجزای اصلی آن – فرودگاه‌ها، خطوط هوایی و ATC/ATM (کنترل/مدیریت ترافیک هوایی) – در ابعاد تقاضا، ظرفیت، کیفیت خدمات، اقتصاد و پایداری می‌پردازد. فرودگاه‌ها از دو بخش “ایر ساید” و “لند ساید” تشکیل شده‌اند که هر کدام ظرفیت‌های خاص خود را برای مدیریت تقاضا از قبیل هواپیماها، مسافران هوایی و محموله‌های بار هوایی دارند. خطوط هوایی نیز از نظر پیکربندی فضایی، عموماً شبکه‌های مسیر هوایی “قطب و اقماری” (خطوط هوایی مرسوم یا قدیمی) و “نقطه به نقطه” (شرکت‌های هواپیمایی ارزان‌قیمت) را به کار می‌گیرند. ناوگان آن‌ها که شامل انواع مختلف هواپیما است، ظرفیت حمل و نقل برای پاسخگویی به تقاضا، از جمله مسافران هوایی و محموله‌های بار را فراهم می‌کند. ATC/ATM شامل فضای هوایی کنترل شده، مدیریت ترافیک و تأسیسات و تجهیزات کنترل زمینی، فضایی و درون هواپیما و همچنین کنترلرهای ATC می‌شود. همه این اجزا ظرفیت لازم را برای مدیریت تقاضا، یعنی پروازهای بین فرودگاه‌های مبدأ و مقصد که توسط هواپیماهای خطوط هوایی انجام می‌شود، فراهم می‌کنند. نتیجه‌ی تعامل بین تقاضا و ظرفیت در این اجزا، در قالب کیفیت خدمات نمود پیدا می‌کند. در فرودگاه‌ها و خطوط هوایی، این موضوع عموماً با تراکم و تأخیر هواپیماها، مسافران هوایی و محموله‌های بار بیان می‌شود. در ATC/ATM نیز، این مسئله با تأخیر، ناکارآمدی افقی و عمودی و ایمنی پروازها نشان داده می‌شود. اقتصاد هر یک از این اجزا به درآمدها، هزینه‌ها و سود حاصل از مدیریت تقاضا، یعنی ارائه خدمات با کیفیت معین، مرتبط است. پایداری سیستم حمل و نقل هوایی به یک موضوع مهم و رو به رشد برای بسیاری از کنشگران/ذینفعان داخلی و خارجی درگیر در این حوزه تبدیل شده است. این امر مستلزم افزایش اثرات/مزایای کلی اجتماعی-اقتصادی سیستم و در عین حال کاهش یا ثابت نگه داشتن اثرات/هزینه‌ها بر محیط زیست و جامعه در مقیاس جهانی و منطقه‌ای/محلی، تحت شرایط رشد مستمر میان‌مدت تا بلندمدت است.

This book presents a comprehensive analysis and modelling of demand, capacity, quality of services, economics, and sustainability of the air transport system and its main components – – airports, airlines, and ATC/ATM (Air Traffic Control/Management). Airports consist of the airside and landside area characterized by their capacities for handling demand such as aircraft, air passengers, and air freight/cargo shipments. Regarding spatial configuration, airlines generally operate hub-and-spoke (conventional or legacy airlines) and point-to-point (LCCs – Low Cost Carriers) air route networks. Their fleets consisting of different aircraft types provide transport capacity for serving demand including air passengers and freight/cargo shipments. The ATC/ATM includes the controlled airspace, traffic management and control facilities and equipment on the ground, space, and on board aircraft, and the ATC Controllers). They all provide capacity to handle demand consisting of the flights between origin and destination airports carried out by airline aircraft. The outcome from the interrelationships between demand and capacity at these components materializes as the quality of services. At airports and airlines this is generally expressed by congestion and delays of aircraft, air passengers, and freight/cargo shipments. At ATC/ATM, this is expressed by delays, horizontal and vertical in-efficiency, and safety of flights. Economics of each component relate to its revenues, costs, and profits from handling demand, i.e., providing services of given quality. The sustainability of air transport system has become increasingly important issue for many internal and external actors/stakeholders involved to deal with. This has implied increasing the system’s overall social-economic effects/benefits while reducing or maintaining constant impacts/costs on the environment and society at both global and regional/local scale under conditions of continuous medium- to long term growth.