ملت‌ها و سرمایه: حلقه‌ی گمشده در گسترش جهانی ۲۰۲۲
Nations and Capital: The Missing Link in Global Expansion 2022

سرمایه‌داری از طریق انطباق به بقای خود ادامه می‌دهد. مارکس تکیهٔ آن بر استثمار نیروی کار برای تولید سود را افشا کرد. پولانی هشدار داد که عطش سرمایه‌داری برای کالایی‌سازی *همه‌چیز* – طبیعت، کار، و حتی پیوندهای انسانی – جوامع را نابود می‌کند و باعث هرج‌ومرج می‌شود. با این حال، سرمایه‌داری تاب می‌آورد و از طریق بحران‌ها جهش می‌یابد. چرا؟

*ملت‌ها و سرمایه* مکانیسم گمشده را آشکار می‌کند: ناسیونالیسم.

در جایی که مارکس انقلاب را دید و پولانی خودتخریبی را به‌عنوان پایان بازی سرمایه‌داری پیش‌بینی کرد، این کتاب ناسیونالیسم را به‌عنوان محافظ نهایی سیستم کشف می‌کند. هنگامی که بازارها اعتماد را از بین می‌برند یا تضاد طبقاتی سودها را تهدید می‌کند، ناسیونالیسم وارد عمل می‌شود – وفاداری را تولید می‌کند، ستم‌دیدگان را تقسیم می‌کند و استثمار را به‌عنوان سرنوشت جمعی بازتعریف می‌کند. سرمایه‌داری صرفاً از ناسیونالیسم *استفاده* نمی‌کند؛ بلکه برای تجزیه مقاومت، خصوصی‌سازی همبستگی و واداشتن ما به جنگیدن با یکدیگر به جای سیستمی که همگی ما را می‌بلعد، به آن *وابسته* است.

هنگامی که نئولیبرالیسم به‌طور غیرقابل‌برگشتی بافت جامعه را از هم گسیخت، سرمایه‌داری ناسیونالیسم را رها نکرد: ابرسرمایه‌داری، سیستم امروزی استخراج بی‌حدوحصر، در عوض دموکراسی را رها می‌کند و به ناسیونالیسم اقتدارگرا روی می‌آورد. این تغییر یک گسست نیست، بلکه یک مکاشفه است: ناسیونالیسم هرگز یک مرحله نبود. این پشتیبان حیات سرمایه‌داری است و برای حفظ انباشت ثروت، از امپراتوری‌های استعماری گرفته تا الیگارشی‌های دیجیتال، جهش می‌یابد.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟ زیرا بحران‌های فردا – فروپاشی اقتصادی جهانی، فروپاشی نظم بین‌المللی، همه‌گیری‌ها – با آغوش سمی ناسیونالیسم مواجه خواهند شد، مگر اینکه با نقش آن به عنوان اکسیژن سرمایه‌داری مقابله کنیم. این نظریه ناسیونالیسم که از بوسنی و هرزگوین نوشته شده است – حاشیه‌ای که در آن سرمایه جهانی و الیگارشی‌های ناسیونالیست برای تثبیت جدایی قومی به هم پیوستند – چیزی را می‌بیند که متفکران در هسته سرمایه‌داری نتوانستند ببینند: ناسیونالیسم محصول جانبی نیاز سرمایه‌داری صنعتی به همگنی فرهنگی نیروی کار (گلنر) یا ساخت «جوامع خیالی» توسط سرمایه‌داری چاپی (اندرسون) نیست. این نیروی حیات سیستمی است که نمی‌تواند بدون تبدیل همبستگی به تفرقه، تعلق به انزوا و امید به ترس، به بقای خود ادامه دهد.

مارکس و پولانی تشخیص را به ما دادند. *ملت‌ها و سرمایه* آن را تکمیل می‌کند: درک بقای سرمایه‌داری مستلزم درک ناسیونالیسم به عنوان روی دیگر سکه سرمایه‌داری است.

Capitalism survives by adapting. Marx exposed its reliance on exploiting labour to generate profit. Polanyi warned that its hunger to commodify everything—nature, work, and even human bonds—destroys societies, sparking chaos. Yet capitalism endures, mutating through crises. Why?

Nations and Capital reveals the missing mechanism: nationalism.

Where Marx saw revolution, and Polanyi foresaw self-destruction as capitalism’s endgames, this book uncovers nationalism as the system’s ultimate safeguard. When markets erode trust or class conflict threatens profits, nationalism steps in—manufacturing loyalty, dividing the oppressed, and recasting exploitation as collective destiny. Capitalism doesn’t merely use nationalism; it depends on it to fragment resistance, privatize solidarity, and keep us fighting each other instead of the system devouring us all.

When neoliberalism irreversibly ripped society’s fabric, capitalism didn’t abandon nationalism: hyper-capitalism, today’s system of limitless extraction, abandons democracy instead and turns to authoritarian nationalism. This shift isn’t a rupture but a revelation: nationalism was never a phase; it is capitalism’s life support, mutating to sustain accumulation, from colonial empires to digital oligopolies.

Why does this matter? Because tomorrow’s crises—global economic collapse, the breakup of international order, pandemics—will be met with nationalism’s toxic embrace unless we confront its role as capitalism’s oxygen. Written from Bosnia and Herzegovina—a periphery where global capital and nationalist oligarchies joined forces to entrench ethnic partition—this theory of nationalism sees what thinkers in capitalism’s core could not: nationalism is not a byproduct of industrial capitalism’s need for labour’s cultural homogeneity (Gellner) or print capitalism’s construction of “imagined communities” (Anderson). It is the lifeblood of a system that cannot survive without converting solidarity into division, belonging into exclusion, and hope into fear.

Marx and Polanyi gave us the diagnosis. Nations and Capital completes it: understanding capitalism’s survival requires understanding nationalism as the other side of capitalism’s coin.