تحلیل و مصورسازی شبکه‌های استنادی ۲۰۲۲
Analysis and Visualization of Citation Networks 2022

تحلیل استنادی – بررسی الگوهای ارجاع در متون علمی و پژوهشی – مدت‌هاست که در تعدادی از علوم اجتماعی برای مطالعه‌ی اثرگذاری پژوهش، جریان‌های دانش و شبکه‌های دانش به کار گرفته می‌شود. این روش کاربردهای مهمی نیز در علم اطلاعات، به‌ویژه در بازنمایی دانش و بازیابی اطلاعات دارد. در سال‌های اخیر، علاقه روزافزونی به تحلیل استنادی برای کمک به حل مسائل پژوهشی، مدیریتی یا خدمات اطلاعاتی مانند رتبه‌بندی دانشگاه‌ها، ارزیابی پژوهش یا تجسم حوزه‌های دانش پدید آمده است. این علاقه مجدد و رو به رشد، ناشی از بهبود چشمگیر در دسترس‌پذیری داده‌های کتاب‌شناختی دیجیتال (هم استنادها و هم متن کامل) و فناوری‌های رایانه‌ای مرتبط است. اولی مقادیر زیادی داده را فراهم می‌کند و دومی ابزارهای لازم را برای محققان فراهم می‌سازد تا انواع جدیدی از تحلیل استنادی در مقیاس بزرگ را، حتی بدون دسترسی ویژه به مجموعه‌های داده خاص، انجام دهند. تحولات جدید و هیجان‌انگیزی در این راستا در بسیاری از جنبه‌های تحلیل استنادی در حال ظهور است.

این کتاب به بررسی انتقادی تئوری و تکنیک‌های عملی تحلیل و تجسم شبکه‌های استنادی می‌پردازد که یکی از دو نوع اصلی تحلیل استنادی است (نوع دیگر تحلیل استنادی ارزیابانه است). برای ایجاد بستری مناسب برای موضوع اصلی، کتاب با بحث در مورد مبانی تحلیل استنادی به طور کلی، از جمله مروری بر آنچه می‌توان و نمی‌توان با تحلیل استنادی انجام داد، آغاز می‌شود (فصل 1). سپس بررسی عمیقی از مراحل و رویه‌های به طور کلی پذیرفته شده برای تحلیل شبکه استنادی، از جمله مفاهیم و تکنیک‌های مرتبط با هر مرحله، ارائه می‌شود (فصل 2). مسائل منفردی که در تحلیل شبکه استنادی از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرند، یعنی: تعیین حدود حوزه و منابع داده برای تحلیل استنادی (فصل 3)؛ ابهام‌زدایی از نام‌ها و مراجع (فصل 4)؛ و تجسم شبکه‌های استنادی (فصل 5). جزئیات فنی کافی در هر فصل ارائه شده است تا کتاب بتواند به عنوان یک راهنمای عملی برای انجام مطالعات تحلیل و تجسم شبکه استنادی عمل کند.

در حالی که بحث در مورد بیشتر موضوعات این کتاب برای همه انواع تحلیل استنادی کاربرد دارد، ساختار متن و جزئیات رویه‌ها، مثال‌ها و ابزارهای پوشش داده شده در اینجا بیشتر به تحلیل شبکه استنادی معطوف است تا تحلیل استنادی ارزیابانه. این انتخاب آگاهانه بر اساس مشاهدات نویسندگان است که در مقایسه با تحلیل استنادی ارزیابانه، تحلیل شبکه استنادی به اندازه کافی توسط کتاب‌های اختصاصی پوشش داده نشده است، علی‌رغم این واقعیت که به اندازه تحلیل استنادی ارزیابانه مورد انتقاد شدید قرار نگرفته است و در سال‌های اخیر به طور قابل توجهی با نظریه‌ها و تکنیک‌های جدید از حوزه‌های تحقیقاتی مانند علم شبکه، تحلیل شبکه اجتماعی یا تجسم اطلاعات غنی شده است.

فهرست مطالب: تقدیر و تشکر / تقدیم‌نامه‌ها / مبانی تحلیل استنادی / انجام تحلیل شبکه استنادی: مراحل، مفاهیم، ​​تکنیک‌ها و ابزارها / تعیین حدود حوزه و منابع داده برای تحلیل استنادی / ابهام‌زدایی در تحلیل شبکه استنادی / تجسم شبکه‌های استنادی / پیوست 3.3 / پیوست 5.4.2 / کتاب‌شناسی / بیوگرافی نویسندگان

Citation analysis—the exploration of reference patterns in the scholarly and scientific literature—has long been applied in a number of social sciences to study research impact, knowledge flows, and knowledge networks. It has important information science applications as well, particularly in knowledge representation and in information retrieval. Recent years have seen a burgeoning interest in citation analysis to help address research, management, or information service issues such as university rankings, research evaluation, or knowledge domain visualization. This renewed and growing interest stems from significant improvements in the availability and accessibility of digital bibliographic data (both citation and full text) and of relevant computer technologies. The former provides large amounts of data and the latter the necessary tools for researchers to conduct new types of large-scale citation analysis, even without special access to special data collections. Exciting new developments are emerging this way in many aspects of citation analysis. This book critically examines both theory and practical techniques of citation network analysis and visualization, one of the two main types of citation analysis (the other being evaluative citation analysis). To set the context for its main theme, the book begins with a discussion of the foundations of citation analysis in general, including an overview of what can and what cannot be done with citation analysis (Chapter 1). An in-depth examination of the generally accepted steps and procedures for citation network analysis follows, including the concepts and techniques that are associated with each step (Chapter 2). Individual issues that are particularly important in citation network analysis are then scrutinized, namely: field delineation and data sources for citation analysis (Chapter 3); disambiguation of names and references (Chapter 4); and visualization of citation networks (Chapter 5). Sufficient technical detail is provided in each chapter so the book can serve as a practical how-to guide to conducting citation network analysis and visualization studies. While the discussion of most of the topics in this book applies to all types of citation analysis, the structure of the text and the details of procedures, examples, and tools covered here are geared to citation network analysis rather than evaluative citation analysis. This conscious choice was based on the authors’ observation that, compared to evaluative citation analysis, citation network analysis has not been covered nearly as well by dedicated books, despite the fact that it has not been subject to nearly as much severe criticism and has been substantially enriched in recent years with new theory and techniques from research areas such as network science, social network analysis, or information visualization. Table of Contents: Acknowledgment / Dedications /Foundations of Citation Analysis / Conducting Citation Network Analysis: Steps,Concepts, Techniques, and Tools / Field Delineation and Data Sources for Citation Analysis / Disambiguation in Citation Network Analysis / Visualization of Citation Networks / Appendix 3.3 / Appendix 5.4.2 / Bibliography / Author Biographies